Οι κάτοικοι της Αφύτου από αρχαιοτάτων χρόνων διατήρησαν τα επαγγέλματα τα οποία υπαγόρευαν οι δυνατότητες που έδινε η φύση, η ύπαρξη πρώτων υλών, η παράδοση στη τεχνογνωσία και οι εκάστοτε ανάγκες των ανθρώπων της γύρω περιοχής. Έτσι μόλις προ δεκαετιών και μέχρι να εμφανισθεί ο Τουρισμός σαν κύρια πηγή εισοδήματος, υπήρχαν εν ζωή όλα αυτά τα επαγγέλματα. Σε καιρούς πολύ δύσκολους έδωσαν ψυχή στα άψυχα για να θαυμάζουμε εμείς σήμερα αυτόν τον μοναδικό οικισμό στη Χαλκιδική.

«Άθυτος . Ψυχή του, όλοι και όλες που ζήσαν και ζούνε και δούλεψαν σ’ αυτόν, Γεωργοί, βοσκοί, κτίστες, τεχνίτες, αγγειοπλάστες, μυλωνάδες, μελισσοκόμοι, ναυπηγοί, αλιείς… Και οι γυναίκες που, όπως σ’ όλους τους τόπους, δούλευαν διπλά, στη γη και στο σπίτι και μάθαιναν στα παιδιά τη λαλιά.

Και τα λόγια του Αριστοτέλη για την Άθυτο και τους κατοίκους της.

025201zymomaΚαι οι μνήμες, οι αισθήσεις, οι μυρουδιές, οι ήχοι, οι άνεμοι, οι μουσικές, τα πουλιά της ημέρας και της νύχτας, οι πεζόβολοι και τα πυροφάνια, τα ζώα στον κάμπο και στις ποτίστρες, τ’ αλώνια κάτω από τα οικόπεδα, οι φεγγαράδες πάνω από τα μαντριά και τη νεολιθική ακρόπολη» – Νίκος Παραλής, ζωγράφος

Τόπος πλούσιος σε νερά και χώμα παρείχε όλες τις προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί η τέχνη της Αγγειοπλαστικής. Από την αρχαιολογική έρευνα βρέθηκαν πάρα πολλά αγγεία και εργαστήρια τα οποία φανερώνουν την παράδοση της τέχνης αυτής από αρχαιοτάτων χρόνων. Κατά τους τελευταίους δύο αιώνες υπήρχαν πάρα πολλοί αγγειοπλάστες οι οποίοι προμήθευαν με αγγεία πολλά μέρη της Χαλκιδικής μεταφέροντάς τα με ζώα και κυρίως με πλοιάρια. Το χώμα ήταν δύσκολο αλλά πολύ ανθεκτικό. Αναφέρεται ότι η φορολογία των αγγειοπλαστών κατά την Τουρκοκρατία γίνονταν σύμφωνα με το βάρος των αγγείων και αυτό ήταν ένα μεγάλο κίνητρο για την κατασκευή πιο λεπτών και πιο κομψών αγγείων. Εκτός από τους ντόπιους αγγειοπλάστες κατά την γερμανική κατοχή εργάστηκε στην Άφυτο και ο διάσημος αγγειοπλάστης Χαράλαμπος Αβραμίδης. Το επάγγελμα τώρα έχει εκλείψει.

025202svarnismaΕπαγγελματίες που έχουν εκλείψει είναι οι: Σιδεράδες (Χαλκιάς Δημήτριος, Χαλκιάς Άγγελος, Θεοχαρούδης Παπανικήτας), πετράδες (Αλβανός Κωσταντής, Αλβανός Αντώνης, Αλβανός Θανάσης, Αλβανός Χρήστος), ναυπηγοί (Γεώργιος Αργυρούδης), βαφείς (Βογιατζής Γιώργος), ράφτες (Δεληγιάννης Βασίλειος, Αθανασιάδης Πέτρος, Μακρής Δημήτριος – Βασίλειος), καρομαραγκοί (Αθανασιάδης Αριστοδήμος), βαρελάδες (Βαλαρούτσος Γαρύφαλλος, Αθανάσιος Ανδρέου), σαμαράδες (Σαρίκας Ιωάννης, Παπαβασιλείου Αθανάσιος), πεταλωτές (Βλαχάκης Δημήτριος), καραβοκύρηδες (Νικολέας Νικόλας – Δημήτρης, Αργυρούδης Σοφοκλής), κτηνοτρόφοι (Δημήτριος Γιοβάνης, Παπαβασιλείου Λεωνίδας, Φιλίππου Δημήτριος, Γαλάνης Δημήτριος, Αφοί Σταύρου, Αφοί Κατσάνη), μυλοι – μυλωνάδες (Ανεμόμυλος Νικολέϊκος, Ανεμόμυλος Παυλέϊκος, Κατσανέϊκος, Σταμέϊκος, Ανεμόμυλος Μυλωνά Αναστασίου, Νερόμυλος Αλετραδέϊκος), ιδιοκτήτες ελαιοτριβείων (Κωνσταντίνος Κατσάνης, Γαρύφαλος Βαλαρούτσος), παραγωγοί τσίπουρου (Κωνσταντίνος Κατσάνης, Γαρύφαλος Βαλαρούτσος), τσαγκάρηδες (Γεωργαλής Σαλαμέτης, Αθανάσιος Παυλής, Αθανάσιος Σταμούλης), γανωτήδες (Φλώρος Νέστορας), καφετζήδες (Αλβανός Κωνσταντίνος, Φιλίππου Δημήτριος, Παυλής Χρήστος, Κοτσαφτίκης Χριστόδουλος), έμποροι (Κατσάνης Κωνσταντίνος), σηροτρόφοι (Κατσάνης Κωνσταντίνος, Αφοί Αλετρά), κ. α.

025203aloniΑπό τους Πετράδες καλύτεροι ήσαν οι Βορειοηπειρώτες οι οποίοι κατασκεύασαν την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου σύμφωνα με τις οδηγίες ενός καλογήρου κοντινού μετοχίου. Αυτοί πήραν το επίθετο Αλβανός. Ο πρωτομάστορας έχει γράψει το όνομά του «Μαστροχρήστος».

Η οικοτεχνία έχει διατηρηθεί εν μέρει μέχρι τις μέρες μας. Παλαιότερα κάθε σπίτι του χωριού είχε κότες, κατσίκες, αργαλειό, ελαιόδεντρα, αμπέλι, σιταροχώραφα, μπαχτσέ – μποστάνια, σκούπες, καπνά, σουσάρια, ρεβίθια, φακές, καλαμπόκια, βαμβάκια, φούρνο ψωμιού.

Ορισμένα επαγγέλματα διατηρούνται μέχρι σήμερα αλλά φθίνουν διαρκώς. Αυτά είναι: Μπακαλική (Κατσάνης Κωνσταντίνος – Γεώργιος, Ρήγας Κατσάνης, Κατσάνης Χριστόδουλος, Γαλάνης Ιωάννης, Βλαχάκης Δημήτριος, Πέτρος Κατσάνης, Σαρίκας Γιάννης, Παραλής Τηλέμαχος, Παραλής Γιώργος), αλιεία (ψαράδες: Τσουκαλάς Νικόλαος, Ιωάννης Αργυρούδης, Σαρίκας Παναγιώτης), μελισσοκομία (Παυλής Βασίλης, Παυλής Χριστόδουλος, Θεμιστοκλής Παυλής, Γεώργιος Δημήτριος Μυλωνάς, Μάνιος Θεμιστοκλής).